Medycyna

Czynnik czasu jest trudny do sprecyzowania. Rzadko bowiem pierwszym odruchem świadka wypadku jest spojrzenie na zegarek. Ponadto moment wypadku nie jest jednoznaczny z zatrzymaniem krążenia i na przykład przy utonięciu akcja serca utrzymuje się jeszcze przez kilka minut przebywania pod wodą. Dlatego też w takich przypadkach trzeba kierować się zdrowym rozsądkiem i nie podejmować reanimacji w pół godziny po wypadku. Odmiennie przedstawia się sytuacja przy stwierdzeniu zatrzymania krążenia u pacjenta na oddziale. Jeżeli w pobliżu znajduje się lekarz, decyzja należy do niego. W przeciwnym razie trzeba podjąć akcję reanimacyjną i zawiadomić lekarza, chyba że wcześniej zostało ustalone niewszczynanie tego postępowania w określonym przypadku (ciężka choroba). Wróćmy jeszcze do sprawy czasu, ma ona bowiem zasadnicze znaczenie ze względu na fakt, że zmiany zachodzące w ustroju po zatrzymaniu krążenia zależą od długotrwałości niedotlenienia i wrażliwości na nie poszczególnych tkanek ustroju. Najbardziej wrażliwy na niedotlenienie jest ośrodkowy układ nerwowy. Jednak w jego obrębie stwierdza się dość znaczne różnice w stopniu zapotrzebowania na tlen, a więc i oddziaływaniu na jego brak. Najbardziej wrażliwa jest kora mózgowa, której czynności nie udaje się przywrócić po okresie niedotlenienia trwającym 3-5 minut. Natomiast ośrodki zawiadujące pracą serca i regulacją naczynioruchową ulegają zmianom nieodwracalnym po 30-minutowym braku tlenu, ale ośrodek oddechowy podejmuje czynność nawet po tak długim okresie niedotlenienia. Oczywiście dane powyższe dotyczą normotermii, tj. temperatury ciała ok. 37°C. Natomiast hipotermia obniżając zapotrzebowanie ustroju (tkanek) na tlen przez zmniejszenie jego zużycia, które jest odwrotnie proporcjonalne do temperatury ciała, hamuje powstawanie zmian destrukcyjnych w komórkach narażonych na niedotlenienie. Dlatego też np. przy temperaturze ciała 32°C kora mózgowa ulega zmianom nieodwracalnym po upływie 8 minut, a w miarę oziębiania czas ten ulega dalszemu wydłużeniu, przekraczając 45 minut przy temperaturze niższej od 18°C. Zjawisko to znalazło zastosowanie w chirurgii serca, umożliwiając zatrzymywanie na pewien czas krążenia.